Kto zostanie Tarnogórzaninem 500-lecia? Mieszkańcy wybierają w jubileuszowym plebiscycie

Jubileusz 500-lecia Tarnowskich Gór to nie tylko okazja do świętowania, ale i moment, by symbolicznie podziękować tym, którzy współtworzyli historię miasta. Właśnie wystartowało głosowanie w plebiscycie Tarnogórzanin 500-lecia, w którym mieszkańcy mogą wskazać swoich faworytów w dwóch kategoriach: „osoba żyjąca” oraz „postać historyczna”.

Na liście nominowanych znaleźli się kandydaci zgłoszeni przez mieszkańców - obok osób współczesnych są też postacie, które zapisały się w dziejach Tarnowskich Gór działalnością społeczną, naukową, samorządową, kulturalną czy religijną. Przy każdym nazwisku przygotowano krótki opis związków z miastem i najważniejszych zasług, by - zanim padnie głos - można było poznać kontekst.

Zachęcamy do zapoznania się z opisami kandydatów, aby oddany głos był świadomy i oparty na wiedzy o osobach, które współtworzyły lub nadal współtworzą wyjątkowy charakter Tarnowskich Gór.

organizatorzy plebiscytu

Terminy i zasady: jeden mieszkaniec, jeden głos

Głosowanie trwa od 22 czerwca do 31 lipca 2026 roku. Wziąć w nim udział mogą wszyscy pełnoletni mieszkańcy Tarnowskich Gór. Co istotne, każdy mieszkaniec może oddać jeden głos.

• Kiedy? od 22 czerwca do 31 lipca 2026 roku
• Kto może? pełnoletni mieszkańcy Tarnowskich Gór
• Ile głosów? jeden głos na mieszkańca

Głosować można elektronicznie poprzez formularz online dostępny na miejskiej platformie konsultacyjnej lub tradycyjnie - w wyznaczonych punktach stacjonarnych. Przy urnach czekają papierowe formularze.

1. Sprawdź listę kandydatów i ich opisy.
2. Wybierz faworyta w dwóch kategoriach (osoba żyjąca i postać historyczna).
3. Oddaj głos online albo w jednym z punktów stacjonarnych.

Gdzie zagłosować stacjonarnie?

Dla osób, które wolą tradycyjną formę, przygotowano dwa punkty głosowania. Znajdują się one w placówkach Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Bolesława Lubosza:

• Miejska Biblioteka Publiczna im. Bolesława Lubosza, ul. Zamkowa 5 w Tarnowskich Górach
• filia nr 2 na Osiedlu Przyjaźń, ul. Wincentego Janasa 11

Kandydaci: od współczesnych autorytetów po bohaterów historii

W kategorii „osoba żyjąca” wśród nominowanych są m.in. Jan Miodek - urodzony w Tarnowskich Górach profesor nauk humanistycznych, znany językoznawca i popularyzator wiedzy o polszczyźnie, kojarzony m.in. z programem „Ojczyzna polszczyzna”, a także Zbigniew Pawlak - działacz społeczny i regionalista związany z miastem od ponad 40 lat. To właśnie on jako prezes (wcześniej wiceprezes) Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej był głównym autorem wniosku, który zakończył się wpisem tarnogórskich zabytków pogórniczych na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

W kategorii „postać historyczna” lista jest szczególnie różnorodna. Znajduje się na niej m.in. Gizela Skop (urodzona 10 grudnia 1939 roku w Strzybnicy) - współzałożycielka Instytutu Niepokalanej Matki Kościoła, muzykolog i muzyk kościelny, bliska współpracowniczka sługi Bożego ks. Franciszka Blachnickiego. Dbała o formację liturgiczno-muzyczną w Ruchu Światło-Życie, przygotowywała od strony muzycznej niedzielne msze św. w języku polskim transmitowane przez Radio Watykańskie w latach 80. XX wieku, a 19 września 2017 w katedrze wawelskiej otrzymała medal „Per musicam ad fidem”. Zmarła 2 marca 2024 roku.

Nominowano również Julię Pawlik, założycielkę i dyrektorkę Zespołu Szkół Gastronomiczno-Hotelarskich w Tarnowskich Górach w latach 1946-1972, a także postacie, które odbiły się echem daleko poza regionem. To m.in. Carl Wernicke - urodzony 15 maja 1848 roku w Tarnowskich Górach niemiecki lekarz psychiatra i neurolog, profesor Uniwersytetu we Wrocławiu i Uniwersytetu w Halle, który jako pierwszy opisał afazję czuciową i wskazał część kory mózgowej odpowiedzialną za rozpoznawanie mowy (ośrodek Wernickego). Jego nazwisko nosi również encefalopatia Wernickego. Zmarł 15 czerwca 1905 w Dörrbergim Geratal.

Na liście widnieje także Król Jan III Sobieski, który pomiędzy 20 a 22 sierpnia 1683 roku w drodze na Wiedeń (na tzw. Odsiecz Wiedeńską) odwiedził Tarnowskie Góry i żegnał się tu z żoną Marysieńką. Wątek ten jest mocno podkreślany od 1957 roku w części historycznej pochodu gwarkowskiego.

Są też nazwiska związane z lokalnym samorządem i budowaniem instytucji: Jan Bondkowski - działacz niepodległościowy i samorządowy, przewodniczący tarnogórskiej Rady Miejskiej i pierwszy polski burmistrz Miasteczka Śląskiego; oraz Fryderyk Antes (ur. 16 grudnia 1902 w gliwickich Żernikach, zm. 27 stycznia 1991 w Rybniku), który był najpierw wicestarostą tarnogórskim, a później został wybrany 21 grudnia 1933 roku pierwszym polskim burmistrzem miasta (po przejęciu regionu przez Polskę). Funkcję objął 17 maja 1934 roku i pełnił do 15 lutego 1939 roku; w tym czasie rozwijał obiekty komunalne, podejmował działania na rzecz umacniania polskości, inicjował otwarcie muzeum miejskiego oraz przyczynił się do udostępnienia tarnogórskich podziemi do celów turystycznych.

Wśród nominowanych znalazła się również Maria Pańczyk-Pozdziej - dziennikarka radiowa i popularyzatorka kultury śląskiej, pomysłodawczyni konkursu „Po śląsku po naszymu” oraz programu „Sobota w Bytkowie”, senatorka RP w latach 2005–2019 i wicemarszałkini Senatu VIII kadencji.

Na liście widnieje także Stefania Zacharska - Tarnogórzanka urodzona w Stanisławowie na Kresach 25 listopada 1906 roku, która po 1945 roku trafiła do Miasta Gwarków i rozpoczęła pracę w powstającej Szkole Odzieżowej (dziś Zespół Szkół Artystyczno Projektowych). W wieku 109 lat była drugą najstarszą żyjącą osobą w województwie śląskim oraz trzecią najstarszą znaną żyjącą osobą w Polsce; w materiale wskazano datę zgonu: 11 listopada 2026 roku.

W zestawieniu nie brakuje też postaci powiązanych z tradycją górniczą i nauką. Rudolf von Carnall (ur. 9 lutego 1804 roku w Kodzku, zm. 17 listopada 1874 we Wrocławiu) - inżynier, geolog i dyrektor Wyższego Urzędu Górniczego we Wrocławiu - pełnił służbę w Urzędzie Górniczym w Tarnowskich Górach. Odnowił na piętrze Domu Cochlera Górnośląską Szkołę Górniczą i kierował nią do 1844 roku. Jest autorem pracy „O pożarach podziemnych w kopalniach węgla kamiennego ze szczególnym uwzględnienie kopalń górnośląskich”, a w 1827 roku skomponował utwór Tarnowitzer Glöcklein, czyli „Tarnogórski Dzwoneczek”. Z kolei Max Mauermann (ur. 22 lipca 1868 roku w Tarnowskich Górach, zm. 1 lipca 1929 roku w Wiedniu) po studiach chemicznych we Wrocławiu pracował m.in. w Bismarck-Hütte w Hajdukach, później kierował zakładami hutniczymi i zapleczem badawczo-eksperymentalnym w Austrii, a ze względu na życiorys bywa uznawany za inżyniera austriackiego.

Co dalej?

Głosowanie potrwa do końca lipca, a mieszkańcy mają jeszcze czas, by spokojnie przejrzeć sylwetki kandydatów i zdecydować, komu chcą przyznać tytuł Tarnogórzanina 500-lecia. Organizatorzy podkreślają, że to plebiscyt, w którym liczy się zarówno pamięć o przeszłości, jak i docenienie osób pracujących dziś na rzecz miasta.