Teofil Królik

Górnik, działacz narodowy, polityk
27.04.1851 20.08.1923 Tarnowskich Górach

Biografia

Teofil Królik (niem. Theophil Krolik; ur. 27 kwietnia 1851 w Tarnowskich Górach, w Królestwie Prus, zm. 20 sierpnia 1923 w Tarnowskich Górach) był górnikiem, polskim działaczem narodowym oraz niemiecko-polski polityk i poseł do Reichstagu Cesarstwa Niemieckiego z ramienia partii Centrum w latach 1903–1906.

Urodził się w górniczej rodzinie Antoniego Królika i Magdaleny z domu Dziwiczyk. Po ukończeniu szkoły ludowej podjął pracę jako górnik, m.in. w kopalni Fryderyk, gdzie pracował także jego ojciec. Część zarabianych pieniędzy przeznaczał na polskojęzyczne gazety i książki, a od lat 70. XIX wieku współpracował z polskimi działaczami narodowymi, m.in. z Karolem Miarką.

W 1889 roku był jednym ze współzałożycieli Związku Wzajemnej Pomocy (ZWP); w latach 1891–1897 pełnił funkcję prezesa tej organizacji, a od 1902 był jej wiceprzewodniczącym. Jednocześnie był przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Ludowego w Miasteczku Śląskim. W 1892 roku brał udział w akcji zbierania podpisów pod petycją w sprawie języka polskiego w szkołach. Jako kolporter polskich książek i gazet pracował również w bytomskim wydawnictwie Katolika.

W 1898 roku środowisko skupione wokół Katolika wysunęło kandydaturę Teofila Królika na posła do Reichstagu Cesarstwa Niemieckiego z ramienia katolickiej partii Centrum w okręgu bytomsko-tarnogórskim. Ostatecznie w wyborach wystartował i mandat przypadł adwokatowi Bernhard Karl Stephan. W kolejnych wyborach w 1903 roku Katolik ponownie zaproponował Królika jako kompromis między niemieckim katolickim Centrum a polskim stronnictwem narodowym na Górnym Śląsku, jednak choć Królik potępił polskich radykałów, kierownictwo partii wystawiło kandydaturę radcy Karla Antessa. Mimo to Królik wziął udział w głosowaniu i zdobył 20145 (43,3%) głosów, przeszedł do II tury wyborów, w której zmierzył się z kandydatem socjalistów Augustem Winterem. W wyborach ścisłych uzyskał wsparcie górnośląskiej endecji, zdobywając 28475 (69,6%) głosów, zwyciężył i został posłem do Reichstagu Cesarstwa Niemieckiego.

W marcu 1906 roku w wyniku porozumienia z polskim stronnictwem narodowym Królik zrzekł się mandatu, a deputowanym z tego okręgu został Adam Napieralski, który wygrał wybory uzupełniające, uzyskując przygniatającą większość głosów.

W 1911 roku, we współpracy z grupą działaczy, m.in. Michała Wolskich i Jana Bondkowskiego, założył w Tarnowskich Górach Bank Ludowy, którego był pierwszym kierownikiem i w którym pracował aż do śmierci.

Po wybuchu w 1918 roku rewolucji listopadowej Królik zwołał w mieście wiec, na którym zorganizował polską radę ludową. Wiosną roku następnego pracował w tajnym komitecie, którego przewodniczącym był Bondkowski, mającym za zadanie przygotowywanie objęcia władzy w Tarnowskich Górach przez Polaków. W grudniu 1919 roku wszedł z kolei w skład nowo ukonstytuowanej Powiatowej Rady Ludowej.

Zmarł 20 sierpnia 1923 roku. Spoczął na cmentarzu przy kościele św. Anny w Tarnowskich Górach.

Upamiętnienie: imię Teofila Królika nosi jedna z ulic Tarnowskich Gór, co świadczy o jego znaczeniu w regionie.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Współzałożyciel Związku Wzajemnej Pomocy (ZWP) i prezes tej organizacji (1891–1897), a następnie wiceprzewodniczący (od 1902).
Poseł do Reichstagu Cesarstwa Niemieckiego z ramienia Centrum (1903–1906).
Założyciel i pierwszy kierownik Banku Ludowego w Tarnowskich Górach (1911–1923).
Aktywny działacz Polskiego Towarzystwa Ludowego w Miasteczku Śląskim; uczestnik petycji o język polski w szkołach (1892).

Ciekawostki

W młodości pracował jako górnik w kopalni Fryderyk i wspierał finansowo polskojęzyczne gazety i książki.
Po 1918 roku brał udział w przygotowaniach objęcia władzy przez Polaków w Tarnowskich Górach i zorganizował polską radę ludową.
Jedna z ulic Tarnowskich Gór nosi imię Teofila Królika.

Udostępnij