36. rocznica strajku w Fazosie i skwer im. ks. Trochy w Tarnowskich Górach

W Tarnowskich Górach uczczono 36. rocznicę pierwszego strajku solidarnościowego na Górnym Śląsku, który wybuchł 21 sierpnia 1980 roku w Fabryce Zmechanizowanych Obudów Ścianowych Fazos. Uroczystości rozpoczęły się mszą w kościele pw. Piotra i Pawła, a zakończyły odsłonięciem tablicy z nazwą skweru im. ks. Zygmunta Trochy.

Uroczystości rocznicowe w Fazosie

Obchody 36. rocznicy strajku w Fazosie zgromadziły mieszkańców, przedstawicieli władz oraz działaczy związkowych. Uczestnicy najpierw wzięli udział we mszy świętej w kościele pw. Piotra i Pawła, a następnie złożyli kwiaty pod tablicami Solidarności. W ten sposób oddano hołd robotnikom, którzy w sierpniu 1980 roku podjęli odważną decyzję o proteście.

Strajk w Fazosie był pierwszym tego typu wystąpieniem na Górnym Śląsku. Rozpoczęli go robotnicy spawalni, a wkrótce dołączyły do nich wydziały mechaniczny, galwanizernia i montaż. W proteście wzięło udział ponad 1300 pracowników zakładu, a na masówce zgromadziło się około 500 osób.

Przebieg strajku i postulaty

Strajkujący przygotowali dokument „Postulaty i żądania pracowników Fazos-u”, który wręczono dyrekcji po czternastej. Władze zakładu, reprezentowane przez dyrektora i wiceministra górnictwa, otrzymały 4-godzinny termin na odpowiedź. Wśród postulatów znalazły się żądania płacowe, socjalne oraz ogólnospołeczne, m.in. zasiłki takie jak w wojsku i milicji, likwidacja sklepów komercyjnych, przywrócenie cen z maja 1976 roku, niższe opłaty za przedszkola oraz list solidarnościowy do Wybrzeża.

Władze odrzuciły żądania ogólnospołeczne, ale strajk był kontynuowany mimo nacisków SB, dyrekcji i partyjnych aktywistów. Próby złamania protestu nie powiodły się. Ostatecznie 22 sierpnia 1980 roku rano osiągnięto kompromis – zawieszono protest na tydzień, a pracę wznowiono przed 11:00. Strajk wznowiono jednak 1 września 1980 roku, przyjmując rezolucję z poparciem dla robotników Wybrzeża. Władze zgodziły się na emisję rezolucji, ale ostatecznie jej nie wyemitowano.

Skwer im. ks. Zygmunta Trochy

Podczas uroczystości odsłonięto tablicę z nazwą skweru im. ks. Zygmunta Trochy, który znajduje się u zbiegu ulic Opolskiej, Cebuli i Królika. Patronem skweru został ksiądz, który pełnił funkcję proboszcza w latach 1976–2006. Uchwałę w tej sprawie Rada Miejska podjęła 17 czerwca.

Burmistrz Tarnowskich Gór Arkadiusz Czech podkreślił, że ks. Trocha troszczył się o ludzi i był animatorem życia społecznego. Dodał, że duchowny nie wtrącał się do polityki, ale był skutecznym rozjemcą. Bp Adam Wodarczyk z archidiecezji katowickiej ciepło wypowiadał się o księdzu Trosze, a Alfred Bujara z Solidarności zaznaczył, że w jego posłudze widoczna była autentyczna troska, bez dystansu.

Znaczenie dla lokalnej społeczności

Uroczystości w Tarnowskich Górach przypominają o ważnym fragmencie historii miasta i regionu. Strajk w Fazosie był symbolem oporu przeciwko władzy komunistycznej i solidarności z robotnikami Wybrzeża. Nadanie skwerowi imienia ks. Trochy to z kolei wyraz uznania dla duchownego, który przez 30 lat służył mieszkańcom i wspierał ich w trudnych czasach.

Dzięki takim wydarzeniom pamięć o ludziach i wydarzeniach, które ukształtowały lokalną tożsamość, pozostaje żywa. To także okazja do refleksji nad wartościami, które przyświecały zarówno strajkującym, jak i ks. Trosze – solidarnością, odwagą i troską o drugiego człowieka.

Co dalej?

Uroczystości rocznicowe i nadanie skweru to nie tylko symboliczny gest, ale także zobowiązanie do pielęgnowania pamięci historycznej. Mieszkańcy Tarnowskich Gór mogą odwiedzać skwer im. ks. Trochy i poznawać historię strajku w Fazosie, która wpisała się w dzieje całego Górnego Śląska. To również zachęta do rozmów o przeszłości i jej wpływie na współczesność.